Jak uzyskać zaświadczenie A1 dla JDG? Instrukcja 2026

Aktualizacja merytoryczna: 08.09.2026 r.

Wyobraź sobie prostą sytuację. Prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą w Polsce. Masz stałego klienta w kraju, ale na kilka miesięcy jedziesz do Belgii albo Niemiec wykonać usługę na miejscu. Wtedy bardzo szybko pojawia się pytanie: czy nadal płacisz składki ZUS w Polsce, czy już za granicą?

Właśnie po to jest zaświadczenie A1. To dokument, który potwierdza, że w czasie pracy za granicą nadal podlegasz polskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych. W praktyce dla wielu przedsiębiorców jest to jeden z tych papierów, o które zagraniczna kontrola pyta jako pierwsze.

Jeśli chcesz sprawdzić pełne zasady, pobierz oficjalny poradnik ZUS „Jak otrzymać zaświadczenie A1” (PDF, 36 stron). To materiał pomocniczy według stanu prawnego na 1 lipca 2023 r. W razie rozbieżności kieruj się aktualnymi instrukcjami i formularzami w serwisie ZUS.

Aktualne instrukcje ZUS opisują US-1 dla czasowego przeniesienia działalności do jednego państwa oraz US-2 dla działalności normalnie wykonywanej w dwóch lub kilku państwach. W tym artykule skupiamy się na czasowym wyjeździe przedsiębiorcy prowadzącego polską JDG i wyjaśniamy, dlaczego w tym scenariuszu właściwy jest US-1. Pokazujemy też, kiedy zastosowanie ma US-2. O wyborze formularza decyduje sposób wykonywania działalności, a nie sam fakt prowadzenia JDG.

Ten poradnik nie jest streszczeniem całego urzędowego opracowania. Skupiamy się na tym, co najczęściej dotyczy naszych klientów: jak uzyskać zaświadczenie A1 dla JDG, jakie warunki trzeba spełnić, który formularz wybrać i co przygotować, żeby nie utknąć na etapie wyjaśnień z ZUS.

Jak uzyskać zaświadczenie A1 dla JDG? Najważniejsze informacje w skrócie

Jeżeli chcesz szybko zrozumieć temat, zapamiętaj pięć rzeczy.

• Zaświadczenie A1 potwierdza, że mimo pracy za granicą nadal rozliczasz składki ZUS w Polsce.
• Formularz dobiera się do sposobu wykonywania działalności: przy jej czasowym przeniesieniu do jednego państwa przedsiębiorca składa US-1, a przy normalnym wykonywaniu działalności w dwóch lub kilku państwach – US-2.
• ZUS sprawdza przede wszystkim, czy normalnie prowadzisz działalność w Polsce, a nie tylko „na papierze”.
• Sam formularz nie wystarczy – trzeba dołączyć dokumenty potwierdzające realną działalność w kraju.
• Jeśli ZUS ma komplet informacji i nie ma wątpliwości, może wydać zaświadczenie niezwłocznie. Przy postępowaniu wyjaśniającym termin wynosi do miesiąca, a w szczególnie skomplikowanej sprawie – do dwóch miesięcy.

Najczęstszy błąd wygląda tak: przedsiębiorca skupia się wyłącznie na samym wniosku, a za mało uwagi poświęca temu, jak pokaże ZUS-owi swoją działalność w Polsce. I to właśnie na tym etapie najczęściej zaczynają się schody.

Jeśli prowadzisz firmę samodzielnie, zobacz też nasz osobny poradnik o A1 dla działalności gospodarczej, w którym szerzej wyjaśniamy najczęstsze problemy przedsiębiorców pracujących za granicą.

Kto i kiedy powinien wystąpić o zaświadczenie A1?

Zaświadczenie A1 dotyczy sytuacji, w których pracujesz w innym kraju UE, EOG albo w Szwajcarii, ale chcesz nadal pozostać w polskim systemie ubezpieczeń społecznych.

Najczęściej spotykamy trzy sytuacje:

1. Pracownik delegowany przez polskiego pracodawcę do pracy w innym kraju UE.
2. Przedsiębiorca prowadzący JDG w Polsce, który czasowo wykonuje działalność za granicą – na przykład jedzie na kontrakt budowlany do Niemiec, Belgii albo Holandii.
3. Osoba pracująca w kilku państwach jednocześnie – na przykład kierowca, handlowiec albo specjalista pracujący zdalnie dla klientów z różnych krajów.

W tym artykule skupiamy się głównie na drugim przypadku, bo właśnie on najczęściej sprawia przedsiębiorcom najwięcej problemów. Jeśli delegujesz pracowników albo pracujesz stale w kilku krajach, zasady będą podobne tylko częściowo, ale formularze i sposób oceny sprawy przez ZUS mogą się różnić.

A co z pracownikami delegowanymi i osobami pracującymi w kilku krajach?

Oficjalny poradnik ZUS opisuje bardzo wiele scenariuszy: pracowników delegowanych, osoby pracujące równocześnie dla kilku pracodawców, urzędników, marynarzy i przedsiębiorców. To dlatego jest tak obszerny i dla wielu osób po prostu trudny do czytania.

Jeżeli więc jesteś właścicielem JDG i sam wyjeżdżasz za granicę świadczyć usługi, nie musisz przebijać się przez wszystkie te warianty naraz. Najważniejsze dla Ciebie są: wybór właściwego formularza, udowodnienie, że firma naprawdę działa w Polsce, i przygotowanie dokumentów, które to potwierdzą.

Dla przykładu: jeśli Pan Marek prowadzi firmę remontową w Polsce i jedzie na 4 miesiące do Belgii, to jego sprawa będzie oceniana inaczej niż sprawa spółki, która wysyła tam czterech pracowników na budowę. Z zewnątrz oba przypadki wyglądają podobnie, ale dla ZUS to już dwa różne tryby działania.

Jak uzyskać zaświadczenie A1 dla JDG? Najważniejsze warunki

To jest najważniejsza część całego tematu. Żeby dostać A1 jako przedsiębiorca, musisz przekonać ZUS, że normalnie wykonujesz działalność w Polsce. Innymi słowy: firma ma realnie funkcjonować w kraju, a wyjazd za granicę ma być czasowym etapem wykonywania działalności, a nie próbą „podpięcia się” pod polski ZUS bez rzeczywistego związku z Polską.

W praktyce ZUS patrzy zwykle na kilka rzeczy jednocześnie.

• Jak długo prowadzisz działalność w Polsce – co do zasady lepiej, gdy firma nie została założona tuż przed wyjazdem. W praktyce często mówi się o okresie co najmniej 2 miesięcy wcześniejszej działalności.
• Czy Twoja firma realnie działa w Polsce – czy masz klientów, dokumenty, koszty, zaplecze i codzienne ślady prowadzenia biznesu.
• Jaki jest udział działalności wykonywanej w Polsce – ZUS często patrzy na tzw. zasadę 25% obrotu w kraju. To ważny wskaźnik, ale nie zawsze jedyny.
• Czy masz w Polsce infrastrukturę i zaplecze – biuro, warsztat, sprzęt, leasing, umowy, konto firmowe, podatki, składki, rejestracje.

To nie działa zero-jedynkowo. Jeśli ktoś nie osiąga 25% obrotu w Polsce, to nie znaczy automatycznie, że A1 jest nie do uzyskania. Po prostu wtedy trzeba lepiej udokumentować inne elementy: liczbę umów w Polsce, czas prowadzenia firmy, koszty krajowe, kontakty z klientami i faktyczne centrum działalności.

Dobry przykład wygląda tak: Pani Anna prowadzi w Polsce działalność od roku, ma tu księgowość, wynajmuje mały lokal, opłaca ZUS i podatki, ma dwóch stałych klientów w kraju i jednego większego kontrahenta w Niemczech. Taka sprawa jest zwykle łatwiejsza do obrony niż sytuacja osoby, która założyła firmę miesiąc temu i od razu wyjeżdża wyłącznie do jednego zagranicznego zleceniodawcy.

Jak złożyć właściwy wniosek o A1 w PUE/eZUS? Instrukcja krok po kroku

ZUS prowadzi opisane tu ścieżki elektronicznie przez PUE/eZUS. Jeśli czasowo przenosisz działalność do jednego państwa, US-1 jest właściwym wnioskiem dla ścieżki opisanej przez ZUS, pod warunkiem że nadal normalnie prowadzisz działalność w Polsce, do której wrócisz. Jeśli normalnie wykonujesz działalność w dwóch lub kilku państwach, właściwy jest US-2. Kluczowa różnica: US-1 dotyczy czasowego wyjazdu z zamiarem powrotu do działalności w Polsce, a US-2 zwykłego modelu, w którym działalność jest wykonywana w co najmniej dwóch państwach.

Sam proces nie jest skomplikowany. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy wniosek jest zbyt ogólny albo nie pokazuje jasno, co robisz w Polsce, a co za granicą.

1. Zaloguj się do PUE ZUS na swoim koncie.
2. Przejdź do zakładki Płatnik albo Ubezpieczony.
3. W katalogu usług wybierz dokument odpowiadający Twojemu scenariuszowi: US-1 przy czasowym przeniesieniu działalności do jednego państwa albo US-2 przy normalnym wykonywaniu działalności w dwóch lub kilku państwach.
4. Uzupełnij dane – swoje, firmy, kraju wykonywania pracy i planowanego okresu wyjazdu.
5. Opisz sytuację konkretnie – nie wpisuj tylko „wykonuję usługi za granicą”. Napisz, jaki to rodzaj usług, gdzie będą wykonywane, dla kogo i co dzieje się równolegle z działalnością w Polsce.
6. Dodaj załączniki potwierdzające normalną działalność w Polsce.
7. Podpisz i wyślij wniosek Profilem Zaufanym, podpisem kwalifikowanym albo inną metodą dostępną w systemie.

Właśnie punkt piąty najczęściej decyduje o tym, czy sprawa pójdzie sprawnie. ZUS nie chce ogólników. Jeśli ktoś pisze: „jadę do Belgii pracować”, to jest za mało. Jeśli natomiast wyjaśnia: „prowadzę działalność remontową w Polsce, mam tu stałe koszty, część klientów krajowych, a w Belgii wykonam zlecenie od konkretnego kontrahenta od maja do sierpnia”, to taki opis jest po prostu bardziej przekonujący.

Jakie dokumenty dołączyć do wniosku o A1?

To etap, którego nie warto robić na szybko. Sam formularz – US-1 czy US-2 – to za mało. Potrzebujesz dokumentów, które pokażą, że Twoja działalność w Polsce jest prawdziwa, aktywna i da się ją zweryfikować.

Najczęściej przydają się:

• faktury sprzedażowe i kosztowe,
• umowy z polskimi kontrahentami,
• umowa z kontrahentem zagranicznym,
• KPiR albo ewidencja ryczałtowa,
• potwierdzenia opłacania podatków i składek ZUS,
• dokumenty potwierdzające zaplecze firmy w Polsce, na przykład umowa najmu, leasing sprzętu albo dokumenty związane z lokalem.

W praktyce dobrze działa prosta zasada: jeśli ktoś z zewnątrz weźmie Twój wniosek do ręki, powinien po kilku minutach zrozumieć, że ta firma naprawdę działa w Polsce, a wyjazd za granicę jest tylko jednym z etapów prowadzenia biznesu.

Przykład? Jeśli wykonujesz usługi budowlane w Holandii, to sam zagraniczny kontrakt nie wystarczy. Dużo lepiej wygląda komplet: umowa z klientem zagranicznym, kilka polskich faktur sprzedażowych, koszty firmowe z Polski, potwierdzenia ZUS, ewidencja księgowa i dokument pokazujący, że firma ma tu realne zaplecze. Wtedy ZUS widzi całą historię, a nie tylko pojedynczy wyjazd.

Ile się czeka na A1 i co zrobić po jego otrzymaniu?

ZUS podaje, że wyda zaświadczenie niezwłocznie, jeśli ma wszystkie informacje i nie ma wątpliwości. Jeśli musi przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, termin wynosi do miesiąca, a w szczególnie skomplikowanej sprawie – do dwóch miesięcy.

Jeśli czegoś brakuje, wniosek łatwo wpada w tryb wyjaśnień. A to oznacza dodatkowy czas, dodatkowe pytania i niepotrzebny stres tuż przed wyjazdem albo już w trakcie pracy za granicą.

Po otrzymaniu A1 pamiętaj o dwóch rzeczach. Po pierwsze: miej dokument pod ręką. Na budowie, przy kontroli, podczas rejestracji albo przy współpracy z zagranicznym kontrahentem może się okazać potrzebny szybciej, niż myślisz.

Po drugie: samo A1 nie zamyka tematu. To, że nadal płacisz składki ZUS w Polsce, nie oznacza jeszcze automatycznie, że wszystkie kwestie podatkowe są rozwiązane. Dalej trzeba przeanalizować sposób rozliczenia dochodów, zasady wynikające z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania i wpływ czasu pobytu za granicą na podatki.

To właśnie dlatego część przedsiębiorców czuje się bezpiecznie po uzyskaniu A1, a potem dopiero dowiaduje się, że problem wcale się nie skończył – tylko przeszedł z etapu ZUS na etap podatków i bieżących rozliczeń.

Na jak długo wydawane jest zaświadczenie A1?

Zaświadczenie A1 wydawane jest na konkretny okres i dla konkretnej sytuacji. Co do zasady mówimy zwykle o czasie do 24 miesięcy. W szczególnych przypadkach można próbować wystąpić o porozumienie wyjątkowe między ZUS a instytucją zagraniczną, ale to już nie jest standardowa, prosta ścieżka.

W praktyce warto patrzeć na A1 nie jak na dokument „na zapas”, tylko jak na dokument dopasowany do konkretnego kontraktu, wyjazdu i stanu faktycznego.

Najczęstsze błędy przy składaniu wniosku o A1

Najwięcej problemów nie bierze się z braku wiedzy o samym formularzu, tylko z pozornie drobnych zaniedbań.

• Wniosek jest wypełniony zbyt ogólnie.
• Załączniki nie pokazują realnej działalności w Polsce.
• Przedsiębiorca wybiera zły formularz.
• Ktoś zakłada, że samo A1 załatwia także kwestie podatkowe.
• Wniosek jest składany zbyt późno, kiedy wyjazd już się zaczyna i nie ma czasu na uzupełnienia.

Jeśli Twoja sytuacja nie jest typowa – na przykład pracujesz naprzemiennie w Polsce i za granicą, masz kilku kontrahentów w różnych krajach albo nie osiągasz 25% obrotu w Polsce – lepiej przygotować sprawę dokładniej jeszcze przed wysłaniem dokumentów.

Jeśli wniosek został złożony za późno albo próbujesz uporządkować wcześniejszy okres pracy, przeczytaj też nasz tekst o A1 z datą wsteczną i sprawdź, w jakich sytuacjach w ogóle jest to możliwe.

FAQ – najczęstsze pytania o zaświadczenie A1 dla JDG

Czy jako przedsiębiorca zawsze muszę mieć A1, jeśli pracuję za granicą?

Nie w każdej sytuacji automatycznie, ale w praktyce bardzo często tak. Jeśli prowadzisz JDG w Polsce i czasowo wykonujesz działalność w innym kraju UE, EOG albo w Szwajcarii, zaświadczenie A1 zwykle jest potrzebne, aby potwierdzić, że nadal podlegasz pod polski ZUS.

Jaki formularz składa przedsiębiorca – US-1 czy US-2?

Jeśli czasowo przenosisz działalność do jednego państwa i nadal normalnie prowadzisz działalność w Polsce, do której wrócisz, składasz formularz US-1. Jeśli zwykły model Twojej działalności obejmuje co najmniej dwa państwa, składasz US-2. O wyborze formularza decyduje sposób wykonywania działalności, a nie sam fakt prowadzenia JDG.

Czy bez 25% obrotu w Polsce nie da się uzyskać A1?

Nie. Zasada 25% jest ważnym wskaźnikiem praktycznym, ale nie jedynym. Jeśli nie osiągasz takiego poziomu obrotu w Polsce, nadal możesz uzyskać A1, o ile przedstawisz inne mocne dowody, że normalnie prowadzisz działalność w kraju.

Jakie dokumenty najczęściej trzeba dołączyć do wniosku o A1?

Najczęściej są to faktury, umowy z polskimi i zagranicznymi kontrahentami, KPiR albo ewidencja ryczałtowa, potwierdzenia opłacania podatków i ZUS oraz dokumenty pokazujące, że firma ma realne zaplecze w Polsce.

Ile czeka się na wydanie A1?

ZUS może wydać A1 niezwłocznie, jeśli ma komplet informacji i nie ma wątpliwości. Postępowanie wyjaśniające może potrwać do miesiąca, a szczególnie skomplikowana sprawa – do dwóch miesięcy.

Czy A1 załatwia także temat podatków za granicą?

Nie. Zaświadczenie A1 dotyczy przede wszystkim ubezpieczeń społecznych. To, że nadal opłacasz składki ZUS w Polsce, nie oznacza jeszcze automatycznie, że nie masz obowiązków podatkowych za granicą.

Czy A1 wydawane jest bezterminowo?

Nie. Zaświadczenie A1 wydawane jest na określony czas i dla konkretnej sytuacji. W praktyce najczęściej mówimy o okresie do 24 miesięcy.

Czy po uzyskaniu A1 trzeba jeszcze coś zrobić?

Tak. Samo uzyskanie dokumentu to dopiero pierwszy etap. Później trzeba zadbać o prawidłowe rozliczenie ZUS, podatków i dochodów zagranicznych oraz o to, aby dokumentacja była spójna z rzeczywistym sposobem prowadzenia działalności.

Czy pomagacie tylko w uzyskaniu A1, czy także w dalszych rozliczeniach?

Tak. Obsługa może obejmować zarówno jednorazowe wystąpienie o A1 i rozliczenie A1, jak i wystąpienie o A1 i rozliczenie A1 wraz z comiesięczną księgowością JDG.